قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
197
ارشاد الزراعه ( فارسى )
درختهائى كه بلندقد است كارند و آب و انبار دهند تا بر آن درختها بالا رود و ثمره آن مانند خوشههاى انگور خورد باشد و سبز چون بآفتاب گذارند كه خشك شود و سياه گردد و درخت فلفل دراز عمر باشد و اگر خواهند بذر آن را در حوت مىتوان كاشت اما زمين آن ريگ بوم بايد كه زود روش كند و از دهاقين چنان استماع افتاد كه در زمان حضرت خاقان مغفور سعيد شاهرخ بهادر خان انار اللّه برهانه در باغچه لكندى از باغات سلطان كاشته بوده به طريقى كه مذكور شد مشاهده نمودهاند . مشگبيد مشگبيد - معتدل است ، دل را قوت دهد و محلل نفخ است . شعر مشگين شده بيد و زده صد پنجه چو گربه * از پنجه ولى راحت بس خستهدلان است از رسمى كه بدم روباه و پنجهدار كه پنجه گربه مشهور است ، نهال آن قلم است ، و قول جالينوس حكيم است كه در حوت سرنگون كارند و اگر سربالا كارند كرم در درخت وى افتد و بتجربه نيز محقق شده اما هرجا مشگ بيدستان سازند پشت پل را سه ذرع و جوى را يك ذرع و نيم گذاشته قلم از هر دو روى جوى كارند و اگر ميسر شود قلم پنجهدار مناسب است كه عرق آن پربوى و زياده از رسمى حاصل مىشود و هرساله پاى قلمها را بيل گردان نموده انبار دهند كه نوچههاى خوب پيدا سازد و مشگبيدان خوشبوى ماليده مىشود چون چهار سال گذرد در محلى كه مشگبيد دهد قلمهاى آن را از روى خاك بريده محافظت نمايند تا نوچه خوب رساند و مشگبيد خوب و بسيار دهد و اگر گذارند كه شاخههايش كهنه شود و مشگبيد آن نيكو نمىشود و عرقى كه از آن گيرند خوشبوى نباشد و اكثر ميوهها را كه بر آن پيوند نمايند خوشبوى و نازك و آبدار و خوشطعم و لطيف بود .